လမင်းပေါ်က အချိန်နာရီနှင့် နှိုင်းရသီအိုရီ၏ စိန်ခေါ်ချက် (တရုတ်သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ ဖြေရှင်းချက်)
မိတ်ဆွေတို့ရေ... ကမ္ဘာမြေပြင်ကနေ လှမ်းကြည့်ရင် ငြိမ်းချမ်းစွာ သာယာနေတဲ့ လမင်းကြီးပေါ်မှာ "အချိန်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားဟာ ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာပေါ်က အချိန်နဲ့ မတူညီဘူးဆိုတာကို မိတ်ဆွေ စဉ်းစားမိဖူးပါသလား။
လမင်းပေါ်က အချိန်နာရီနှင့် နှိုင်းရသီအိုရီ၏ စိန်ခေါ်ချက် (တရုတ်သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ ဖြေရှင်းချက်)
မိတ်ဆွေတို့ရေ... ကမ္ဘာမြေပြင်ကနေ လှမ်းကြည့်ရင် ငြိမ်းချမ်းစွာ သာယာနေတဲ့ လမင်းကြီးပေါ်မှာ "အချိန်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားဟာ ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာပေါ်က အချိန်နဲ့ မတူညီဘူးဆိုတာကို မိတ်ဆွေ စဉ်းစားမိဖူးပါသလား။
ဒီနေ့ ကျွန်တော် ဆွေးနွေးပေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ တရုတ်နိုင်ငံမှ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ တီထွင်လိုက်တဲ့ လကမ္ဘာသုံး အချိန်စနစ်တစ်ခုအကြောင်းပါ။ ဒါဟာ ရိုးရှင်းတဲ့ နာရီတစ်လုံးထက် ပိုပါတယ်။ အိုင်းစတိုင်းရဲ့ နှိုင်းရသီအိုရီ (Relativity) ကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားတဲ့ အလွန်တိကျတဲ့ နည်းပညာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ် ။
ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ် - အချိန်ဆိုတာ ပုံသေမဟုတ်ပါ
ကျွန်တော်တို့ အားလုံးသိထားကြတဲ့ အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း (Albert Einstein) ရဲ့ သီအိုရီအရ အချိန်ဆိုတာ ပုံသေမရှိပါဘူး။ ဆွဲငင်အား (Gravity) နဲ့ အလျင် (Velocity) ပေါ်မူတည်ပြီး အချိန်စီးဆင်းမှုဟာ ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ် ။
ကမ္ဘာမြေရဲ့ ဆွဲငင်အားဟာ လကမ္ဘာထက် ပိုကြီးပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်မှာ အချိန်စီးဆင်းမှုဟာ လကမ္ဘာထက်စာရင် အနည်းငယ် ပိုနှေးပါတယ်။ လကမ္ဘာပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ လေ့လာသူတစ်ယောက်အတွက် ကမ္ဘာမြေက နာရီတစ်လုံးဟာ တစ်ရက်ကို ပျမ်းမျှ ၅၈.၇ မိုက်ခရိုစက္ကန့် (58.7 microseconds) ခန့် နောက်ကျကျန်ရစ်နေသလို ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ် ။
ဒီပမာဏဟာ သာမန်လူသားတွေအတွက် ဘာမှမမဟုတ်ပေမဲ့ အာကာသယာဉ်တွေ ချိတ်ဆက်တာ (Docking)၊ တိကျတဲ့ တည်နေရာပြစနစ် (GPS) အသုံးပြုတာတွေမှာတော့ ကြီးမားတဲ့ လွဲမှားမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ် ။
တရုတ်ပညာရှင်များ၏ ဖြေရှင်းချက် (LTE440)
ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် တရုတ်နိုင်ငံ၊ Nanjing ရှိ Purple Mountain Observatory မှ သုတေသီများနဲ့ Hefei ရှိ University of Science and Technology of China တို့ ပူးပေါင်းပြီး "Lunar Time Ephemeris" သို့မဟုတ် "LTE440" လို့ ခေါ်တဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်စနစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့ကြပါတယ် ။
ဒီစနစ်ရဲ့ ထူးခြားချက်တွေကတော့ -
တိကျမှု (Accuracy): ဒီစနစ်ဟာ လွန်စွာတိကျပြီး နှစ်ပေါင်း ၁,၀၀၀ ကြာမှသာ စက္ကန့်ပေါင်း သန်း ၂၀ ပုံ၊ ၁ ပုံ (1/20,000,000 second) လောက်သာ လွဲချော်နိုင်ခြေရှိကြောင်း ဆိုပါတယ် ။
ဘက်စုံထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားခြင်း: ကမ္ဘာနဲ့ လတင်မကဘဲ နေ (Sun)၊ အခြားဂြိုဟ်များ၊ ဥက္ကာခဲများရဲ့ ဆွဲငင်အား သက်ရောက်မှုတွေကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ် ။
ဘာကြောင့် အခုချိန်မှာ ဒါက အရေးကြီးလာတာလဲ
လကမ္ဘာဟာ မကြာမီကာလမှာ စက်ရုပ်တွေ၊ အာကာသယာဉ်မှူးတွေနဲ့ စည်ကားလာတော့မယ့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာနေပါပြီ။ လက်ရှိမှာတော့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ လကမ္ဘာ စံတော်ချိန် (Standard Lunar Time Zone) ဆိုတာ မရှိသေးပါဘူး။ မစ်ရှင်တစ်ခုချင်းစီက သူတို့ လွှတ်တင်လိုက်တဲ့ နိုင်ငံရဲ့ အချိန် သို့မဟုတ် လွှတ်တင်တဲ့အချိန် (Mission Elapsed Time) ကိုသာ အသုံးပြုနေကြတာပါ ။
အမေရိကန်နိုင်ငံ (NASA) ကလည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ Coordinated Lunar Time (CLT) ကို သတ်မှတ်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေချိန်မှာပဲ တရုတ်သိပ္ပံပညာရှင်တွေကလည်း သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အလွန်တိကျတဲ့ စံချိန်စံညွှန်းကို ထုတ်ဖော်ပြသလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ် ။ အနာဂတ်မှာ နိုင်ငံပေါင်းစုံက အာကာသယာဉ်တွေ လပေါ်မှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြတဲ့အခါ တိကျခိုင်မာတဲ့ ဘုံအချိန်စံနှုန်းတစ်ခု ရှိထားဖို့က မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာမှာပါ ။
နိဂုံး
မိတ်ဆွေတို့ရေ... လူသားတွေဟာ ကမ္ဘာမြေပြင်ကနေ အာကာသထဲကို ခြေလှမ်းကျဲဖို့ ပြင်ဆင်နေကြပါပြီ။ တရုတ်ပညာရှင်တွေရဲ့ ဒီတီထွင်မှုဟာ နည်းပညာပြိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုလို့ မြင်နိုင်သလို၊ လူသားမျိုးနွယ်တစ်ခုလုံးရဲ့ အာကာသခရီးလမ်းအတွက် အရေးပါတဲ့ မှတ်တိုင်တစ်ခုလို့လည်း ကျွန်တော် သုံးသပ်မိပါတယ်။
ဒီသုတေသနတွေ့ရှိချက်ကို Astronomy & Physics ဟုခေါ်သော နိုင်ငံတကာ သိပ္ပံဂျာနယ်တွင် တရားဝင် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါသည် ။ ၎င်းကို တရုတ်နိုင်ငံရှိ နာမည်ကြီး သုတေသနဌာနများဖြစ်သော ခရမ်းရောင်တောင် မျှော်စင် (Purple Mountain Observatory) နှင့် Hefei သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (University of Science and Technology of China) တို့မှ ပညာရှင်များက တီထွင်ဖန်တီးပြီး အများပြည်သူသို့ တရားဝင် ချပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ။
Sources Reference
IFLScience Article: Chinese Scientists Create "Lunar Time Ephemeris" That Can Account For Time Dilation On The Moon.
Research Institutions: Purple Mountain Observatory (Nanjing) & University of Science and Technology of China (Hefei).
စာဖတ်သူများသို့ လေးစားစွာဖြင့် အသိပေးခြင်း
ဤဆောင်းပါးကို နောက်ခံအသိပညာ မတူညီကြသော စာဖတ်သူများအားလုံး အလွယ်တကူ နားလည်နိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ အရိုးရှင်းဆုံးသော ဝေါဟာရများကို အသုံးပြုကာ ရေးသားပြုစုထားပါသည်။ ဤရေးသားချက်တွင် လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံစွဲ၊ လူမျိုးစွဲ စသည့် ဘက်လိုက်မှုများ လုံးဝမပါဝင်ဘဲ ဘက်မလိုက်သော သဘောထားဖြင့်သာ တင်ပြထားပါသည်။ စာဖတ်သူများအတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိစေမည့် အသိပညာဗဟုသုတများကို မျှဝေပေးရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ရင်း တစ်ခုတည်းသာ ရှိပါကြောင်း လေးစားစွာဖြင့် အသိပေးအပ်ပါသည်။